ΠΡΟΣΘΙΟ

Το πρόσθιο χαρακτηρίζεται από την ταυτόχρονη κίνηση των χεριών μεταξύ των, των ποδιών μεταξύ των, και σε συγκεκριμένη χρονική στιγμή – της επαναφοράς των χεριών- ταυτόχρονη κίνηση χεριών και εν μέρει ποδιών. Ως εκ τούτου είναι απαραίτητη κατά την εκμάθηση η σταδιακή διδασκαλία. Για δύο κυρίως λόγους, λόγω του πολύπλοκου των κινήσεων και λόγω του υψηλού απαιτούμενου ενεργειακού δυναμικού. Άλλωστε το πρόσθιο συγκαταλέγεται πρώτο στην κατάταξη των τεσσάρων ειδών κολυμβήσεως ως προς την ενεργειακή δαπάνη.

Κατά την αναλυτική διδασκαλία του προσθίου ακολουθούμε το σύστημα που έχει περιγραφθεί στα γενικά περί εκμαθήσεως δια μέσου των κινήσεων προωθήσεως. Αναφορικά μόνο, υπενθυμίζουμε ότι η εκμάθηση αρχίζει από την ξηρά, πρώτη άσκηση επιλέγουμε για την κίνηση των χεριών την άσκηση -«ένα ή δύο χέρια πρόσθιο – αναπνοή», (τα πόδια ακινητοποιημένα στον πλωτήρα). Ολοκληρώνοντας την εκμάθηση και άλλων ασκήσεων των χεριών του προσθίου, χωρίς να επιμείνουμε σε λεπτομέρειες σ’ αυτήν την φάση, προχωρούμε στην εκμάθηση των ποδιών. Αρχική άσκηση στο νερό για τα πόδια είναι σε ύπτια θέση, με τα χέρια τοποθετημένα στην ανάταση σε ΥΔΡΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΘΕΣΗ και με τα πόδια να εκτελούν την χαρακτηριστική κίνηση του προσθίου. Έτσι κινητοποιείται ο πρόσθιος κνημιαίος μύς και οι συνεργοί του κατά την εκτέλεση της ραχιαίας κάμψης και έξω στροφής του άκρου πόδα. Μία κίνηση ασυνήθιστη στις καθημερινές μας μετακινήσεις, όπου απαιτείται προσαρμογή του σώματος σε δύο επίπεδα. Την εντολή δια μέσου κεντρικού νευρικού συστήματος Κ.Ν.Σ. – ηλεκτροχημική – και την μυϊκή προσαρμογή- βιοχημική. Εξετάζοντας την κίνηση ως προς την μηχανική απόδοση παρατηρούμε ότι η απόδοση βελτιώνεται όταν υπάρχει ευλυγισία του γαστροκνημίου και των συνεργών αυτού, διότι κατά την κίνηση – «ραχιαία κάμψη», «έξω στροφή» – αυτό είναι απαραίτητο. Άλλωστε η κίνηση του πέλματος λαμβάνει διαδοχικά διαφορετικές γωνίες στην προχωρημένη τεχνική. Με γνώμονα πάντοτε την διατήρηση της καθετότητας της επιφανείας του πέλματος, σε όλο το φάσμα της τροχιάς προς τα πίσω σε τρισδιάστατη απεικόνιση. Αυτό για να το πετύχουμε πρέπει αρχικά κατά την ώθηση του πέλματος να προηγηθεί η ραχιαία κάμψη. Όταν αρχίσει η γωνία μηρού/κνήμης να περνάει τις 90 μοίρες, ξεκινάει η έξω στροφή του άκρου ποδός. Με αυτήν την μέθοδο δεν καταστρέφουμε την ελάχιστη απαιτούμενη μετωπική επιφάνεια (βλέπε ανάλυση κατωτέρω) που απαιτείται. Παράλληλα αυξάνουμε την απόδοση διότι αυξάνουμε επιπλέον την εύρεση ακίνητων μορίων νερού. Η ευλυγισία της ποδοκνημικής αρθρώσεως είναι σημείο αναφοράς στο πρόσθιο προχωρημένης τεχνικής. Αποτελεί βασικό «κρίσιμο σημείο» στην προπόνησή μας. Από την νηπιακή ηλικία οφείλουμε να καλλιεργήσουμε τις διατατικές ικανότητες σ’ αυτό το σημείο, διαφορετικά μελλοντικά θα έχουμε μειωμένη κινητική ικανότητα στην περιοχή. Επόμενη άσκηση ποδιών, από ύπτια θέση με τα χέρια στην θέση της προσοχής, είναι η άσκηση «πόδια πρόσθιο – ύπτια θέση – χέρια κάτω». Ο λόγος που επιλέγουμε αυτήν την άσκηση αναλύεται στην επόμενη παράγραφο. Θα κάνουμε μία μικρή υδροδυναμική ανάλυση. Το πρόσθιο επειδή έχει περιορισμένη κίνηση των χεριών, διότι λόγω κανονισμού τα χέρια επανέρχονται στην αρχική θέση μέσα από το νερό. Αλλά κυρίως επειδή κινησιολογικά δεν υφίσταται τελική ώθηση των χεριών, όπου η συνέργια πλατύ ραχιαίου – τρικεφάλου και των συνεργών αυτών, αποδίδει μέγιστη προώθηση, έχουμε ανάγκη γλιστρήματος ως αντιστάθμιση των ανωτέρω. Όπως είναι γνωστό από την Φυσική μία από τις παραμέτρους που ρυθμίζει την ικανότητα ενός σώματος να κινείται σε υγρό είναι η «μετωπική επιφάνεια». Ως «μετωπική επιφάνεια» ορίζεται το εμβαδόν της ορθής προβολής ενός σώματος εις το διάνυσμα της ταχύτητος (μαθήματα Φυσικής, Μηχανική ΙΙ Η. Κουγιουμτζόπουλου). Δηλαδή η ανάγκη για όσο το δυνατόν μικρότερη «μετωπική επιφάνεια», δημιουργεί το σώμα κατά την κίνηση της επαναφοράς του προσθίου τόσο καλύτερη προώθηση μπορεί να επιτύχει. Για τους ίδιους λόγους υπάρχει ανάγκη της «μετωπικής επιφανείας» που παράγεται κατά την κίνηση επαναφοράς των ποδιών εμπρός, πριν την ώθηση, από την εξωτερική επιφάνεια των κνημών και της εξωτερικής πλαϊνής επιφανείας των άκρων ποδών. Έτσι έχουμε ένα ακόμα «κρίσιμο σημείο». Με βάση τις δύο ανωτέρω παρατηρήσεις σχεδιάζουμε την μεθοδολογία, το είδος, την μορφή και τον ρυθμό των ασκήσεων διδασκαλίας αλλά και διατηρήσεως της τεχνικής του προσθίου. Επιλέγουμε την άσκηση «πόδια πρόσθιο – ύπτια θέση – χέρια κάτω». Δίνουμε την οδηγία της πλήρους επαφής του εσωτερικού των βραχιόνων και των αγκώνων με τα πλευρά του κορμού. Έτσι ώστε με ελεύθερους τους πήχεις, τα άκρα του μέσου και του παράμεσου (δάκτυλα χεριών) να ευρίσκονται εις την νοητή ευθεία του ανοίγματος των ώμων και όχι σε μεγαλύτερη απόσταση. Διότι η μεγαλύτερη απόσταση θα αυξήσει την «μετωπική επιφάνεια» για ευνόητους και κατανοητούς λόγους.

Adam Peaty
Κατά την εκτέλεση της κινήσεως των ποδιών στο πρόσθιο από ύπτια θέση, ως αρχική άσκηση μεθοδολογίας έχουμε τα ακόλουθα πλεονεκτήματα:
  • α΄) Ελεύθερη αναπνοή χωρίς δυσχέρειες.
  • β΄) Χαλαρός μυϊκός τόνος κοιλιακού τοιχώματος και αυχένα, επομένως καλύτερη δυνατότητα πλεύσεως.
  • γ΄) Αναγκαστική εκτέλεση της τροχιάς των ποδιών με την μικρότερη δυνατή υδροδυναμική αντίσταση επαναφοράς, όταν αυτή θα εκτελείται σε πρηνή θέση αργότερα.
Ο ασκούμενος δέχεται τις εξής οδηγίες από τον δάσκαλο-προπονητή:
  • α΄) Τα γόνατα δεν πρέπει να εξέλθουν της επιφανείας του ύδατος.
  • β΄) Το εξωτερικό μέρος των πτερνών κατά την φάση επαναφοράς αγγίζει τα άκρα των δακτύλων των χεριών μέσου και παράμεσου.
  • γ΄) Οι αγκώνες ευρίσκονται σε πλήρη επαφή με τα πλευρά.
  • δ΄) Χαλάρωση αυχένα, κοιλιακού τοιχώματος και ελεύθερες αναπνοές.
  • ε΄) Ώθηση του σώματος αποκλειστικά από την πελματιαία επιφάνεια του άκρου ποδός, η οποία διατηρείται όσο περισσότερο χρονικό διάστημα είναι εφικτό, κάθετη προς την διεύθυνση που κινείται. Σημαντικές είναι οι κινήσεις ως προς τον εγκάρσιο άξονα της ποδοκνημικής αρθρώσεως, έτσι ώστε να υπάρχει η δυνατότητα διατηρήσεως της καθετότητος του πέλματος. Οφείλουμε όχι μόνον να σκεφτόμαστε πάντα στις τρείς διαστάσεις, αλλά και να διδάξουμε τους κολυμβητές μας την τρισδιάστατη τροχιά όλων των κινήσεων και τις επιπτώσεις αυτών των κινήσεων στην επίδοσή τους!

Επόμενη άσκηση είναι η εκτέλεση των ιδίων κινήσεων σε πρηνή θέση. Με μόνη διαφορά την ανάγκη εισπνοής – εκπνοής κάθε μία ή κάθε δύο καλύτερα κινήσεων των ποδιών. Όπου ο αυχένας κατά την εκπνοή πρέπει να διατηρείται χαλαρός και οριζόντιος, το σαγόνι σχεδόν εφάπτεται του στέρνου. Η υπόλοιπη διαδικασία και λοιπές κινήσεις παραμένουν ίδιες, όπως και στην ύπτια θέση.

Με αυτό το σύστημα διδάσκουμε χωρίς να κινδυνεύουμε να συνηθίσει ο ασκούμενος λανθασμένες κινήσεις που παράγουν μεγάλες «μετωπικές επιφάνειες» κατά την επαναφορά, αλλά ταυτόχρονα διδάσκεται να δημιουργεί μέγιστες «μετωπικές επιφάνειες» κατά την ώθηση. Διότι έτσι πετυχαίνουμε μέγιστη αντίσταση στις προωθητικές μας επιφάνειες, αναζητώντας ακίνητα μόρια ύδατος. Ο συνδυασμός αυτών των δύο εντελώς αντιθέτων εντολών κατά την κίνηση του σώματος στο νερό αποτελεί την ζητούμενη χρυσή τομή της προωθήσεως. («Χαοτική δυναμική» στην Φυσική και Βιολογία, Πανεπιστήμιον Πατρών).

Η συναρμογή των κινήσεων των χεριών και των ποδιών εις το πρόσθιο είναι δύσκολη και όχι εύκολα αντιληπτή από τους αρχάριους ή τους νέους κολυμβητές. Οφείλουμε να αφιερώσουμε σημαντική χρονική περίοδο για την εμπέδωση των κινήσεων μεμονωμένα χεριών και ποδιών. ΄Όταν ο εγκέφαλος έχει αποτυπώσει ορθά και δίνει τις κατάλληλες εντολές στις διαφορετικές ασκήσεις που περιλαμβάνουν κινήσεις ποδιών και χεριών, μπορούμε να προχωρήσουμε στην διδασκαλία της ολοκληρωμένης μορφής.

Οι συνδυασμένες κινήσεις αναλύονται εις τα εξής σημεία ως προς την χρονική τους σειρά:
Α΄) Κίνηση χεριών. 1. Έλξη των παλαμών – εισπνοή 2. Επαναφορά των παλαμών εμπρός – εκπνοή – γλίστρημα
Β΄) Κίνηση ποδιών 1. Επαναφορά 2. Ώθηση

Κατά την διδασκαλία συνδυασμό των κινήσεων για καθαρά παιδαγωγικούς και διδακτικούς λόγους ζητάμε από τους ασκούμενους την εκτέλεση σε διαφορετικό χρόνο του Α’ από το Β’. Δηλαδή αρχικά να εκτελούν την έλξη των παλαμών με την εισπνοή, να ολοκληρώνουν με την επαναφορά των χεριών εμπρός με την εκπνοή να γίνεται η επαναφορά των ποδιών αργά και αμέσως μετά η ταχύτατη ώθηση των ποδιών. Εις την πραγματικότητα η κίνηση γίνεται ολίγον τι διαφορετικά, δηλαδή κατά το τέλος της επαναφοράς των παλαμών εμπρός αρχίζει η επαναφορά των ποδιών, όπου το χαρακτηριστικό των κινήσεων είναι, η εντελώς διαφορετική ένταση των δύο κινήσεων. Διότι στην μεν επαναφορά των χεριών απαιτείται η μέγιστη ισχύς, ταχύτης, δύναμις και εφαρμογή αρίστης υδροδυναμικής, ενώ κατά την επαναφορά των ποδιών απαιτείται ήρεμη, ήπια, μελετημένη υδροδυναμικά κίνηση. Αυτή η διαφορετική ένταση και ταχύτητα που απαιτείται με εντελώς αντίθετες εντολές εκ μέρους του κεντρικού νευρικού συστήματος δίνει εις το πρόσθιο μία ξεχωριστή δυσκολία.

Αποτελεί άλλο ένα «κρίσιμο σημείο» συσχετιζόμενον μάλιστα και με την προώθηση και με την μη αποκόλληση της ροής ταυτοχρόνως.

Εφαρμόζοντας όλα όσα αναλύθηκαν στην περιγραφή των κινήσεων του προσθίου και την διδακτική αυτού, μέσα από το πρίσμα των βελτιώσεων της τεχνικής δια μέσου της αντοχής έχουμε τα ακόλουθα κρίσιμα σημεία:
  • α΄) Ραχιαία κάμψη έξω στροφή άκρου ποδός.
  • β΄) Απόλυτο τέντωμα αγκώνων κατά την επαναφορά των παλαμών εμπρός.
  • γ΄) Οριζόντια θέση κεφαλής κατά το γλίστρημα χωρίς να αυξάνει η μετωπική επιφάνεια.
  • δ΄) Κάθετη θέση σε κλάσμα του χρόνου των πήχεων και των παλαμών ενιαία κατά την έλξη των χεριών.
  • ε΄) Ο ελάχιστος χρόνος επαναφοράς των χεριών που δίνει την δυνατότητα δημιουργίας σφηνοειδούς / υδροδυναμικού σχήματος στο σώμα, ακριβώς ελάχιστα πριν την ώθηση των πελμάτων. Αποτελεί τεράστιο σφάλμα να ξεκινάει η ώθηση των ποδιών πριν ολοκληρωθεί απολύτως η επαναφορά / υδροδυναμική θέση του άνω κορμού.

Με διαφορετικά οπτικά σήματα ο δάσκαλος – προπονητής καθοδηγεί τους ασκούμενους αφιερώνοντας διαφορετική προπονητική μονάδα σε κάθε ένα από τα «κρίσιμα σημεία», ιδιαίτερα αν η ασκούμενη ομάδα απαρτίζεται από μικρής κολυμβητικής ηλικίας άτομα.

Κων/νος Τουρναβίτης https://www.linkedin.com/feed/?trk=nav_back_to_linkedin
Καθηγητής φυσικής αγωγής, Προπονητής κολύμβησης, Προπονητής Μοντέρνου Πεντάθλου Προπονητής ξιφασκίας.

Who is Who

Κώστας Τουρναβίτης


Ως Προπονητής στην κολύμβηση έχει εργασθεί στους συλλόγους, ΠΑΝΑΘΗΝΑΪΚΟ, ΕΘΝΙΚΟ Γ.Σ., Α.Α. ΑΛΜΠΑΤΡΟΣ (κλιμάκιο Αθηνών), Γυμναστικό Σύλλογο ΑΙΓΑΛΕΩ. Την περίοδο 1991 -1992 υπήρξε ομοσπονδιακός προπονητής της εθνικής ομάδας ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ. Έχει διατελέσει επί τετραετία καθηγητής της ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΕΥΕΛΠΙΔΩΝ και επί δεκαοκτώ έτη του ΚΟΛΛΕΓΙΟΥ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. Ως ερευνητής έχει συμμετάσχει από το 1989 σε πολλές επιστημονικές εργασίες, ενώ έχει δημοσιεύσει πέντε πρωτότυπες επιστημονικές ανακοινώσεις στην κολύμβηση μαζί με τους συνεργάτες του, στα ΔΙΕΘΝΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ του Πανεπιστήμιου της Κομοτηνής. Στο Μοντέρνο Πένταθλο έχει διατελέσει σωματειακός προπονητής, ομοσπονδιακός προπονητής ΣΕΓΑΣ και τεχνικός σύμβουλος-επιστημονικός συνεργάτης της Ελληνικής Ομοσπονδίας Μοντέρνου Πεντάθλου στην οποία σήμερα είναι τεχνικός Διευθυντής. Ο ίδιος υπήρξε κολυμβητής, αθλητής Μοντέρνου Πεντάθλου, μέλος της Εθνικής ομάδας Μοντέρνου Πεντάθλου, ξιφομάχος και Σκοπευτής του ΠΑΝΑΘΗΝΑΪΚΟΥ Α.Ο. Ο Παναθηναϊκός τον βράβευσε με το χρυσό τριφύλλι, καθώς συνέβαλλε στην κατάκτηση δεκάδων πανελληνίων πρωταθλημάτων επί 15 έτη, σε τέσσερα διαφορετικά τμήματα.