Σε ένα ενδιαφέρον άρθρο που δημοσιεύτηκε στις 26.01.2021 στην ιστοσελίδα της Deutsche Welle (DW), ο Σερβοαμερικανός οικονομολόγος Μπράνκο Μιλάνοβιτς προειδοποιεί με αφορμή την έκθεση της Oxfam σχετικά με την εμβάθυνση των κοινωνικών ανισοτήτων, ότι η Δημοκρατία μετατρέπεται σε Πλουτοκρατία.

Κάθε χρόνο όταν οι ισχυροί του κόσμου συναντώνται στο Νταβός της Ελβετίας για το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ (WEF), η Oxfam (ΜΚΟ με έδρα το Η.Β., κατά των αδικιών που προκαλούν φτώχεια) δημοσιεύει την ετήσια έκθεσή της σχετικά με το πρόβλημα των κοινωνικών ανισοτήτων σε διεθνές επίπεδο. Φέτος λόγω πανδημίας η δια ζώσης συνάντηση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ αναβλήθηκε λόγω πανδημίας για τον Μάιο στη Σιγκαπούρη.

Η φετινή έκθεση της Oxfam κάνει λόγο για τον «Ιό της ανισότητας», η οποία εντείνεται ακόμα περισσότερο από τη πανδημία. Οι ακτιβιστές της ΜΚΟ μίλησαν με σχεδόν 300 οικονομολόγους με προεξέχοντες ειδικούς σε ζητήματα ανισότητας όπως ο Αμερικανός Τζέφρι Σακς, η Ινδή Γιαχάτι Γκος και ο Γάλλος Γκραμπριέλ Ζούκμαν. Το 87% των ερωτηθέντων ειδικών προβλέπει ως επίπτωση της πανδημίας «αύξηση των ανισοτήτων» στην κατανομή εισοδημάτων.

Ο καπιταλισμός κυριαρχεί στην υφήλιο

Με αφορμή την έκθεση της Oxfam η DW συνομίλησε με τον Σερβοαμερικανό καθηγητή Μπράνκο Μιλάνοβιτς, ο οποίος διδάσκει στο Πανεπιστήμιο της Πόλης της Νέας Υόρκης και ειδικεύεται σε ζητήματα ανισοτήτων. Για πρώτη φορά στην ιστορία ένα και μοναδικό οικονομικό σύστημα κυριαρχεί στην υφήλιο. Ο Μπράνκο Μιλάνοβιτς κάνει λόγο για ανισότητες μεταξύ πληθυσμιακών ομάδων και αναφέρεται ακόμα και σε κοινωνικές τάξεις.

Πώς όμως προκύπτουν οι τάξεις;

«Ένας σημαντικός παράγοντας που εντείνει τις ανισότητες είναι ότι οι ανισότητες μεταδίδονται από τη μια γενιά στην άλλη. Δημιουργείται κατά συνέπεια μια άρχουσα τάξη, η οποία διαχωρίζεται από την υπόλοιπη κοινωνία. Δημιουργείται μια νέα αριστοκρατία. Στις ΗΠΑ για παράδειγμα βλέπουμε ότι η ήδη πλούσια άρχουσα αυτή τάξη εργάζεται σκληρότερα από εκείνους που βγάζουν λιγότερα, διπλασιάζοντας το πλούτο της. Παρόμοια είναι η εξέλιξη και στη Κίνα. Μόνο που εκεί ο δρόμος προς την άρχουσα τάξη περνά από πολιτικές δομές. Έτσι δημιουργείται μια νέα κοινωνική τάξη, η οποία ελέγχει και τις πολιτικές διαδικασίες».

Απομακρυνόμαστε από δημοκρατικές αρχές
«Η ενίσχυση της πλουτοκρατίας δεν σημαίνει ότι η κοινωνία απομακρύνεται εν τέλει από τις δημοκρατικές αρχές;», ρωτά η DW.

«Σε κάθε περίπτωση. Το βλέπουμε στις ΗΠΑ από το τρόπο χρηματοδότησης των προεκλογικών εκστρατειών. Όλοι μπορούν να συνεισφέρουν. Όχι μόνο πολίτες, αλλά και επιχειρήσεις, τράπεζες, λομπίστες ή αμοιβαία κεφάλαια. Όσοι δίνουν χρήματα αναμένουν ανταλλάγματα. Η Δημοκρατία μετατρέπεται σε Πλουτοκρατία. Κάποτε αυτό γίνεται εμφανές και στη διαδικασία ψήφισης νόμων από εκλεγμένους πολιτικούς αντιπροσώπους, οι οποίοι επηρεάζονται από τα διάφορα λόμπι. Θύμα αυτής της διαδικασίας είναι η δημοκρατία. Σιγά, αλλά σταθερά η πολιτική εξουσία εξισώνεται με την οικονομική εξουσία και αυτό είναι ο ορισμός της πλουτοκρατίας».

Υπάρχουν ωστόσο τρόποι να διακοπεί η αναπαραγωγή ανισοτήτων για έναν καπιταλισμό με «ανθρώπινο πρόσωπο»;

«Ναι, υπάρχουν κάποιες δυνατότητες παρά το γεγονός ότι αυτό το καρκίνωμα έχει προχωρήσει πολύ. Όπως είναι για παράδειγμα η “αποκέντρωση” χρηματοπιστωτικών κεφαλαίων. Στις ΗΠΑ το 90% των χρηματοπιστωτικών κεφαλαίων βρίσκεται στα χέρια ενός 10% του συνολικού πληθυσμού. Στις ΗΠΑ το 90% των χρηματοπιστωτικών κεφαλαίων βρίσκεται στα χέρια ενός 10% του συνολικού πληθυσμού. Αυτό θα έπρεπε να αλλάξει. Παράλληλα θεωρώ ότι θα πρέπει να αναβαθμιστεί η σημασία της δωρεάν δημόσιας Παιδείας διότι οι ανισότητες αναπαράγονται και στα Πανεπιστήμια. Σήμερα στις ΗΠΑ υπάρχει στην ουσία ένα μονοπώλιο πλουσίων στα κορυφαία ιδιωτικά Πανεπιστήμια», τονίζει τέλος ο Μπράνκο Μιλάνοβιτς.

Πηγή κεντρικού άρθρου DW: Ζόραν Αρμπούτινα / Επιμέλεια: Στέφανος Γεωργακόπουλος

Συσχετισμοί…

Αφαιρώντας την αναλογούσα ποσότητα επιδράσεων και επιπτώσεων ώστε να αποφύγουμε την υπερβολή, που πιθανότατα θα μας οδηγούσε σε αυτοϊδεατισμό και μετά σε αυτογελοιοποίηση, αν αντικαταστήσουμε κάποιες λέξεις με κάποιες άλλες δε θα είναι δύσκολο να διαπιστώσουμε ότι κάτι – επαναλαμβάνουμε  – ανάλογο συμβαίνει και στο κολυμβητικό – αθλητικό γίγνεσθαι.

Πχ. «Δημιουργείται μια νέα αριστοκρατία. Στις ΗΠΑ για παράδειγμα βλέπουμε ότι η ήδη πλούσια άρχουσα αυτή τάξη εργάζεται σκληρότερα από εκείνους που βγάζουν λιγότερα, διπλασιάζοντας το πλούτο της. Παρόμοια είναι η εξέλιξη και στη Κίνα». Μήπως εδώ οι καλύτεροι δεν προπονούνται τόσο καιρό σκληρότερα από τους λιγότερο καλούς, βελτιώνοντας ακόμα περισσότερο την απόδοσή τους;

Ας δούμε άλλο ένα παράδειγμα…

Σιγά, αλλά σταθερά η πολιτική εξουσία εξισώνεται με την οικονομική εξουσία και αυτό είναι ο ορισμός της πλουτοκρατίας. Μήπως εδώ το σύνολο της κολύμβησης δεν εξισώθηκε με τους «Άριστους»; Πως θα το ονομάζαμε αυτό το πολίτευμα;

Τέλος…

Υπάρχουν ωστόσο τρόποι να διακοπεί η αναπαραγωγή ανισοτήτων για έναν καπιταλισμό με «ανθρώπινο πρόσωπο»; Και απαντά: «Στις ΗΠΑ το 90% των χρηματοπιστωτικών κεφαλαίων βρίσκεται στα χέρια ενός 10% του συνολικού πληθυσμού». Κι εδώ το σύνολο των προσφερόμενων κολυμβητικών διαδρομών δε βρέθηκε στα χέρια ούτε του 10%;

Είναι γεγονός ότι ο SARS–CoV-2 τουλάχιστον σε πρώτη φάση προκαλεί αναπόφευκτα άμβλυνση των ανισοτήτων, αλλά και ανακατανομή πλούτου. Ένας τέτοιου είδους συσχετισμός ανακατανομής θα μπορούσαμε να δεχτούμε το ότι ομάδες που έχουν το προνόμιο να προπονούνται σε εσωτερικές πισίνες, τώρα, μετά τις τελευτές εξαγγελίες – άδικα κατά την ασήμαντη γνώμη μας – κινδυνεύουν με αφανισμό…

Στόχος κάθε κυβέρνησης θα πρέπει να είναι τις ανισότητες που προκαλεί αυτόματα τη πανδημία να τις εξισορροπεί το συντομότερο δυνατό. Δεν είναι εύκολο, περίπλοκο είναι, αλλά ο καλός ο καπετάνιος στη φουρτούνα φαίνεται…

Και κάπου εδώ έρχεται η τελευταία μας ερώτηση πριν ευχηθούμε σε όλους και όλες Καλή Κυριακή και Happy Valentine Day…

Τόσο καιρό γιατί δεν άνοιγαν τα κολυμβητήρια; Τώρα ήταν η καλύτερη στιγμή; Τώρα που είμαστε στο σκληρό lockdown, με ξανά κλειστά τα σχολεία και τα καταστήματα;

Καλημέρα σας,
Ζήστε ερωτευμένοι!