Το άρθρο σε πλήρη μορφή pdf

 

Η μεταδιεγερτική ενεργοποίηση ή διευκόλυνση καθώς και η προενεργοποίηση αποτελούν ταυτόσημους όρους και συναντώνται στη διεθνή βιβλιογραφία ως Post Activation potentiation (PAP). Η μεταδιεγερτική ενεργοποίηση (ΜΕ) είναι μια διαδικασία που επηρεάζει την απόδοση, συμβάλλοντας στην αποτελεσματικότητα κυρίως σε αθλήματα που απαιτούν ταχύτητα, δύναμη και συνεπώς μυική ισχύ.

Αποτελεί ένα νέο τρόπο προετοιμασίας μέσα από μια μυϊκή σύσπαση η οποία προκαλείται από ένα εσωτερικό ή εξωτερικό ερέθισμα, το οποίο δύναται να είναι μια σειρά ηλεκτρικά προκλητών επαναλαμβανόμενων μυϊκών συσπάσεων με χαμηλή συχνότητα ή με μια σταθερή μέγιστη εκούσια σύσπαση. Συνεπώς, δύναται να προκληθεί είτε από ηλεκτρικό ερέθισμα, είτε από  βουλητική ενεργοποίηση. Η ΜΕ χρησιμοποιείται κυρίως πριν από έναν αγώνα, κατά την προπόνηση (σε περίοδο φορμαρίσματος), καθώς και έπειτα από έναν τραυματισμό ώστε να επιτευχθεί γρηγορότερη ανάρρωση.

Η ΜΕ χρειάζεται ενδεδειγμένες μεθόδους ώστε ο ασκούμενος-αθλητής, να μην εμφανίσει κόπωση πριν τον αγώνα. Ενδεχόμενη μυϊκή κόπωση όπως είναι αναμενόμενο θα μειώσει (ή έστω θα περιορίσει) την απόδοση. Κατά συνέπεια, τα ερωτήματα που καλείται να απαντήσει η επιστήμη είναι:

Πότε θα το εκτελέσω χρονικά ώστε να πετύχω τη μέγιστη απόδοση;
Πόση διάρκεια θα έχει το πρωτόκολλο της ΜΕ, πόση επιβάρυνση, πόση ένταση, πόση ώρα πριν τον αγώνα;
Τι μέθοδο θα χρησιμοποιήσω και τι επηρεάζει την εμφάνιση της;

Αρκετές μελέτες έχουν γίνει κυρίως σε δυναμικά αθλήματα που σχετίζονται με  ρίψεις άλματα και  σπριντ, παρατηρώντας βελτίωση ισχύος έπειτα από εφαρμογή επιβάρυνσης πριν τον αγώνα είτε με ασκήσεις νευρομυικής συνέργειας µε υψηλές αντιστάσεις, είτε με ημικαθίσματα, είτε με πιέσεις στήθους, είτε ταχύτητες μικρής διάρκειας.

Σε ένα πεδίο έρευνας, όπως στο συγκεκριμένο,  υπάρχουν διαφορετικές απόψεις ερευνητών με  κάποιες να αναιρούν την αποτελεσματικότητα της ΜΕ. Ωστόσο, παρά τις αντικρουόμενες απόψεις, η πλειοψηφία των ερευνών, συνάδουν ως προς τη σημαντική και μη αμελητέα συμμετοχή της ΜΕ στην απόδοση. Τα τελευταία χρόνια ανθίζουν επιστημονικές έρευνες και στο κολύμπι με αντίστοιχους περιορισμούς και αμφιβολίες. Ωστόσο, γίνεται σαφής η χρησιμότητά της δρομολογώντας μια προσπάθεια κατανόησης του μηχανισμού της ΜΕ στην κολύμβηση εξετάζοντάς τη, ως παράμετρο απόδοσης πριν από έναν κολυμβητικό αγώνα.

Το 2011 o Kilduff και οι συνεργάτες του εφάρμοσαν ένα πρωτόκολλο μεταδιεγερτικής ενεργοποίησης εκτελώντας βαθιά καθίσματα με βάρη στο 1/3 της μέγιστης προσπάθειας και ένα με καθιερωμένη προθέρμανση αγώνων, εξετάζοντας την εκκίνηση και τη διάνυση 15 μέτρων. Τα αποτελέσματα της ΜΕ, έδειξαν βελτίωση της δύναμης κατά την εκκίνηση ενώ παρατηρήθηκαν ίδια αποτελέσματα κατά τη διάνυση απόστασης 15μ. και με τη δεύτερη συνθήκη. Ο συνδυασμός προθέρμανσης και πρωτοκόλλων ΜΕ είτε μέσα στο νερό με προσδεμένη ή ημιπροσδεμένη κολύμβηση, είτε έξω από το νερό που περιλαμβάνουν προβολές ή καθίσματα με επιβάρυνση, έχουν δείξει βελτίωση επίδοσης στα 15, 50 και 100 μέτρα ελεύθερης κολύμβησης. Γενικότερα υπάρχει βελτίωση της απόδοσης σε αγωνίσματα ταχύτητας, ωστόσο, σε ορισμένα πρωτόκολλα παρατηρείται μειωμένη επίδραση. Σε έρευνα των Barbosa και των συνεργατών του έπειτα από μεταδιεγερτική ενεργοποίηση με βοηθητικά μέσα, παρατήρησε κόπωση και αρνητική επίδραση ως προς το αποτέλεσμα. Σε αυτό έχει να κάνει ό χρόνος αποκατάστασης, ο οποίος ορίζεται από το τέλος της άσκησης έως την έναρξη του αγωνίσματος. Οι έρευνες αναφέρουν ότι ο ιδανικός χρόνος αποκατάστασης για την αναπλήρωση ενεργειακών αποθεμάτων και την ευεργετική επίδραση της ΜΕ κυμαίνεται από 6 έως 12 λεπτά. Βασικό μέλημα είναι να επιτύχω μείωση της κόπωσης και διατήρηση της ασκησιογενούς προενεργοποίησης προτού εκλείψει. Σε πρόσφατη μελέτη του 2020 της  Ng και των συνεργατών της, εκτελώντας ένα πρωτόκολλο απλής προθέρμανσης και ένα με μεταδιεγερτική ενεργοποίηση  κάνοντας κάθετο άλμα με προφόρτιση (2*5 CMJ), παρουσιάστηκε μεγάλη βελτίωση στην ικανότητα λακτίσματος των ποδιών (πόδια με σανίδα). Αξίζει να σημειωθεί ότι η παρούσα μελέτη είναι η πρώτη που έγινε αποκλειστικά για τη σχέση της προενεργοποίησης με την κίνηση των ποδιών. Η συμμετοχή των ποδιών ωστόσο κατά την κολύμβηση αποτελεί ένα 10 με 15% της κολυμβητικής ταχύτητας. Τέλος, διαπιστώθηκε μικρή βελτίωση στην απόδοση από προενεργοποίηση αποκλειστικά για το επάνω μέρος του σώματος.

Έπειτα από τη μελέτη επιστημονικών συγγραμμάτων που σχετίζονται με την κολύμβηση, παρατηρείται ότι η μεταδιεγερτική ενεργοποίηση (ή διευκόλυνση) ή διαφορετικά η ασκησιογενής προενεργοποίηση (PAP) μπορεί να συνεισφέρει στη βελτίωση της αθλητικής απόδοσης. Τα παραπάνω, ωστόσο, τελούν υπό την επιφύλαξη της επίδρασης και άλλων παραγόντων, όπως είναι, ενδεικτικά, η μοναδικότητα και η διαφορετικότητα του κάθε αθλητή ως προς το επίπεδο δύναμης, το αγώνισμα, το φύλο, ο χρόνος αποκατάστασης, το είδος ασκήσεων που χρειάζεται και ο βαθμός επιβάρυνσης. Συνοψίζοντας, χρειάζεται εξατομικευμένη παρέμβαση σύμφωνα με τις ανάγκες και τα χαρακτηριστικά των αθλητών μας, ώστε να πετύχουμε μεγιστοποίηση της απόδοσης μέσα από ένα στοχευμένο πρωτόκολλο μεταδιεγερτικής ενεργοποίησης.

Το άρθρο σε πλήρη μορφή pdf

Μεσσήνης Σπήλιος, MSc

Καθηγητής Φυσικής Αγωγής

Προπονητής Ν.Ο.Β.