“Πρόκειται για ένα κοινωνικό φαινόμενο που ιστορικά πιστώνεται εν μέρει στην κολύμβηση…”

Η Γερτρούδη Έντερλ (Gertrude Ederle) αλείφθηκε με τρία στρώματα λίπους, φόρεσε ένα ζευγάρι φιμέ κεχριμπαρένια γυαλιά, και ένα σκανδαλώδες για την εποχή μαγιό, που δεν ήταν …ολόσωμο, όταν στις 6 Αυγούστου 1926 βούτηξε στα νερά της Μάγχης. Η θερμοκρασία ήταν μόλις 15 βαθμοί. Ήταν η δεύτερη προσπάθειά της να κολυμπήσει την περίφημη απόσταση των 21 μιλίων (σχεδόν 39 χλμ), της θάλασσας, που ενώνει τη Γαλλία με την Αγγλία, ένα κατόρθωμα που καμία γυναίκα δεν είχε ολοκληρώσει μέχρι τότε.

Εκείνη τη φορά, σκέφτηκε ότι είτε θα τα κατάφερνε ή θα πέθαινε προσπαθώντας…

Ο καιρός ήταν ήρεμος εκείνο το πρωί, αλλά καθώς η Έντερλ, μία ολυμπιονίκης της κολύμβησης από τη Νέα Υόρκη, διέσχιζε το νερό με περίπου δύο μίλια ανά ώρα, ο ουρανός σκοτείνιασε και οι καιρικές συνθήκες επιδεινώθηκαν ραγδαία. Περισσότερο από τα μισά του δρόμου είχαν απομείνει, όταν η θάλασσα έγινε τρικυμιώδης, τόσο που ο καπετάνιος του πλοίου υποστήριξής της, άρχισε να ανησυχεί για το σκάφος του. Ο άνεμος ούρλιαζε με περισσότερους από 20 κόμβους (5,5 beau fort), τα κύματα έφταναν τα 2μ. η βροχή έπεφτε καταρρακτώδης. Ακόμη και οι φωτογράφοι στριμωχτήκαν μέσα στη γέφυρα του πλοίου.

Τελικά κάποιος – κανείς δεν ξέρει ποιος – φώναξε στη Γερτρούδη από το κιγκλίδωμα του σκάφους ότι ήρθε η ώρα να βγει από τη μανιασμένη θάλασσα. Εκείνη, μόλις 19 ετών τότε, αγνοούσε την υστερία που επικρατούσε στο σκάφος. Συνέχιζε την «ιππασία» επάνω στα κύματα, γλιστρώντας πίσω κάτω και τραγουδώντας δημοφιλείς μελωδίες στο κεφάλι της… Κοίταξε προς το σκάφος, μπερδεμένη…

«Να βγω από το νερό; Είστε τρελοί; Για ποιο λόγο;»

Το πλήθος επευφημούσε. Χαμογέλασε, έβαλε το πρόσωπό μέσα στο νερό, και συνέχισε. Η Γερτρούδη Έντερλ είχε εκπλήξει τους συναγωνιστές της και τους θεατές από την αρχή της ιστορικής σταδιοδρομίας της, ως μία από τις καλύτερες κολυμβήτριες του 20ου αιώνα. Στον πρώτο της μεγάλο αγώνα, το Day Cup, έναν διεθνή αγώνα γυναικών 3,5 μιλίων μεταξύ του Μανχάταν Μπιτς και του Μπράιτον Μπιτς, ήρθε ως εντελώς άγνωστη και νίκησε τους πρωταθλητές Αμερικής και Ευρώπης.

Ήταν μόλις 15 ετών!

Εκείνη την εποχή, οι γυναίκες και τα κορίτσια για ευνόητους λόγους δε μάθαιναν συνήθως κολύμβηση. Τα πρωταθλήματα κολύμβησης των γυναικών ήταν στα σπάργανα. Η Ederle είχε την τύχη να είναι η κόρη ενός επιτυχημένου Γερμανού κρεοπώλη στη Νέα Υόρκη, ο οποίος αγόρασε ένα εξοχικό σπίτι στην ακτή του Νιου Τζέρσεϋ ενθαρρύνοντας τις κόρες του να κολυμπήσουν. Της άρεσε πολύ! Στην ηλικία των πέντε ετών, η νεαρή Τρούντυ (υποκοριστικό Γερτρούδη), είχε προβλήματα ακοής εξαιτίας της ιλαράς. Αυτό το θέμα την είχε κάνει να αισθάνεται άβολα κοινωνικά και συχνά χάνονταν στο δικό της κόσμο «καταβροχθίζοντας» βιβλία. Αλλά πάντα στο νερό, η Έντερλ έβρισκε παρηγοριά.

«Για μένα, η θάλασσα είναι σαν ένα άτομο – σαν ένα παιδί που έχω γνωρίσει πολύ καιρό. Ακούγεται τρελό, το ξέρω, αλλά όταν κολυμπάω στη θάλασσα, του μιλάω. Ποτέ δε νιώθω μόνη όταν είμαι εκεί».

Σε αντίθεση με πολλές από τις κολυμβήτριες της εποχής, που προπονούνταν σε πισίνες, η Έντερλ ανέπτυξε ασυνήθιστη δύναμη και αντοχή μέσα από το παιχνίδι στον ωκεανό όλη την ημέρα. Ήταν επίσης προικισμένη με μια σωματική διάπλαση, ειδικότερα στην περιοχή των ώμων που της έδινε πλεονέκτημα, στο crawl, δηλαδή το ελεύθερο. Λίγο μετά το αγωνιστικό ντεμπούτο της το 1922, η Έντερλ κυριάρχησε στο τότε εκκολαπτόμενο άθλημα της γυναικείας κολύμβησης. Οι νίκες της βοήθησαν στο να προσελκυσθούν χιλιάδες θεατές σε αυτούς τους ερασιτεχνικούς αγώνες γυναικών, καθώς η Έντερλ έσπασε κάπου 30 σε μια περίοδο τεσσάρων ετών.

«Κατείχε τα παγκόσμια ρεκόρ από την απόσταση των 25 γιαρδών (21μ.) και πάνω, και αυτό ήταν εντελώς εξωπραγματικό. Είναι σα να λέγαμε ότι ο σπρίντερ Γιουσέιν Μπολτ κερδίζει και τους μαραθώνιους», είπε ο αθλητικογράφος Glenn Stout, συγγραφέας του Young Woman and the Sea: Πώς η Trudy Ederle κατέκτησε το Αγγλικό Κανάλι και ενέπνευσε τον κόσμο.

Το 1924, ως νεανίδα θαύμα, η Έντερλ ταξίδεψε στο Παρίσι για τους Ολυμπιακούς Αγώνες, κερδίζοντας ένα χρυσό και δύο χάλκινα μετάλλια. Επέστρεψε πολύ απογοητευμένη από αυτή την εμφάνιση και έθεσε τις βάσεις για έναν ακόμη πιο τολμηρό στόχο.

Εκείνη την εποχή, η κοινή γνώμη θεωρούσε απλά, ότι οι γυναίκες δεν ήταν σε θέση να περάσουν τη Μάγχη. Ο καιρός ήταν πολύ ευμετάβλητος, η απόσταση πολύ μεγάλη, και οι παλίρροιες ανελέητες. Εξάλλου, μόνο πέντε άνδρες είχαν καταφέρει αυτό το κατόρθωμα, ενώ είχαν γίνει δεκάδες αποτυχημένες προσπάθειες.

Στην πρώτη της προσπάθεια, το 1925, η Έντερλ το κατάφερε σε μεγάλο βαθμό, αλλά ο προπονητής της – Jabez Wolffe, ένας δυναμικός και αλαζόνας Σκωτσέζος – τη διέταξε να βγει από το νερό επειδή του φάνηκε άρρωστη. Εκείνη πίστευε ότι είχε δηλητηριάσει κρυφά το τσάι της, επειδή στην πραγματικότητα δεν ήθελε να τα καταφέρει. Αν είναι αλήθεια, ήταν ίσως από ζήλια καθότι ο Γουλφ είχε προσπαθήσει και είχε αποτύχει να κολυμπήσει το κανάλι πάνω από 20 φορές). Ωστόσο, μετά από αυτή την αποτυχημένη προσπάθεια, πολλοί πίστευαν ότι αν η Γερτρούδη Έντερλ δεν μπορούσε να το κολυμπήσει, καμία γυναίκα δεν μπορούσε…

Περίπου ένα χρόνο αργότερα, φορώντας ένα μεταξωτό μαγιό που σχεδίασε η ίδια για τον εαυτό της, ξεκίνησε, με σκοπό να αποδείξει ότι οι «αρνητές» κάνουν λάθος. Ήθελε ακόμα να κερδίσει το κομψό κόκκινο σπορ αυτοκίνητο που της είχε υποσχεθεί ο πατέρας της αν τα κατάφερνε. Αψήφησε έτσι, την απειλή των καρχαριών και των μεδουσών, μιας γλώσσας πρησμένης από το αλάτι, και μια …τιμωρητική καταιγίδα. Οι δημοσιογράφοι ακολούθησαν σε μια βάρκα, μεταδίδοντας ενημερώσεις σχετικά με την πρόοδό της. Καθώς η Έντερλ πλησίαζε στην αγγλική ακτή και το σκοτάδι έπεσε, οι άνθρωποι συντονίστηκαν στα ραδιόφωνα τους, συγκεντρώθηκαν σε παμπ και στις παραλίες, ανάβοντας φωτιές και κορνάροντας για να την καθοδηγήσουν.

Δεκατέσσερις ώρες και 31 λεπτά μετά την έξοδο από τη Γαλλία, η Εντερλ …σκόνταψε στη βρετανική ακτή. Ήταν η πρώτη γυναίκα που κατάφερε να κολυμπήσει τη Μάγχη! Παρά τις άθλιες καιρικές συνθήκες, το είχε κάνει σχεδόν δύο ώρες πιο γρήγορα, ακόμα και από τον ταχύτερο, από τους πέντε συμμετέχοντες άνδρες!

«Νομίζω ότι μπορείτε να υποθέσετε ότι ήταν ένα μοναδικό επίτευγμα που κατέρριψε για πάντα το επιχείρημα ότι οι γυναίκες δεν μπορούν να ανταγωνιστούν ως αθλήτριες», είπε ο Γκλεν Στουτ. «Η Τρούντυ δεν είχε κατακτήσει μόνο τη Μάγχη, είχε πετύχει ένα αξιοσημείωτο επίτευγμα για μια γυναίκα, αλλά πολύ περισσότερο είχε νικήσει καταφέρνοντας να …γκρεμίσει το ρεκόρ των ανδρών και μάλιστα με τόση διαφορά που προκάλεσε μια πλήρη αναδιατύπωση των αντιλήψεων», γράφει στο Young Woman and the Sea.

«Η φράση “πιο αδύναμο φύλο” ξαφνικά ακουγόταν παλιομοδίτικη».

Τα νέα για τη νίκη της Έντερλ διαδόθηκαν σε όλη την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική. Προσφορές εργασίας, προσκλήσεις σε φανταχτερά γεγονότα, ακόμα και προτάσεις γάμου έπεσαν σα βροχή… Όταν έφτασε στη Νέα Υόρκη τρεις εβδομάδες αργότερα, ένας στολίσκος σκαφών ήρθε να χαιρετήσει το πλοίο της, ενώ αεροπλάνα το περικύκλωσαν από αέρος, ρίχνοντας λουλούδια πάνω της. Λίγες ώρες αργότερα, εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν να χαιρετήσουν την Έντερλ σε μια παρέλαση. Οι γυναίκες σύντομα άρχισαν να συμμετέχουν σε περισσότερες αθλητικές εκδηλώσεις και να γίνινται επαγγελματίες αθλήτριες.

Πρόκειται για ένα κοινωνικό φαινόμενο που ιστορικά πιστώνεται εν μέρει στην κολύμβηση, στην πρωτοπόρο Έντερλ και την επακόλουθη διασημότητά της.

«Το ότι έσπασε ένα ρεκόρ που οι άνδρες είχαν θέσει την έκανε διαφορετική και σημαντική», είπε η Susan Cahn, καθηγήτρια ιστορίας στο Suny Buffalo και συγγραφέας του Coming on Strong: Φύλο και σεξουαλικότητα στον αθλητισμό των γυναικών.

«Υπήρχε πολύς ενθουσιασμός από το κοινό, αλλά παράλληλα ενοχλούσε εκείνους που ήθελαν να προστατεύσουν το κατεστημένο σύστημα των φύλων». Εκείνη την εποχή, οι γυναίκες είχαν μόλις κερδίσει το δικαίωμα ψήφου και είχαν αρχίσει να αυξάνουν το ποσοστό τους στην αγορά εργασίας…

Η Έντερλ, μια ήσυχη, εσωστρεφής νεαρή γυναίκα, ήταν συγκλονισμένη από όλη τη δημοσιότητα, τόσο συγκλονισμένη που υπέστη σύντομα νευρικό κλονισμό. Αφού ανάρρωσε, συνέχισε να παραμένει δημοφιλής, συμμετέχοντας με άλλους δύο πρωταθλητές κολύμβησης σε ένα βαριετέ, κάτι σαν σόου, που εμφανίζονταν σε μια πισίνα. Αλλά η Έντερλ δεν αγωνιζόταν πια ως κολυμβήτρια, κι αυτό γιατί απλά είχε καταφέρει αυτό που είχε θέσει ως στόχο της.

Στη δεκαετία του 1930, η Έντερλ υπέστη έναν εξουθενωτικό τραυματισμό στην πλάτη μετά από μια πτώση σε κλιμακοστάσιο. Η ακοή της επιδεινώθηκε επίσης με την πάροδο του χρόνου, κάνοντάς την να κλειστεί στον εαυτό της ακόμα περισσότερο. Επέλεξε να μην παντρευτεί και να ζήσει μια ήσυχη ζωή αφοσιωμένη στις ανιψιές, στα ανίψια της και στη διδασκαλία κολύμβησης σε κωφά παιδιά.

Πέθανε το 2003 σε ηλικία 98 ετών.

Σε συνεντεύξεις της από τα επόμενα χρόνια, η Έντερλ εκφράζει μια γενική ικανοποίηση για το πως έζησε τη ζωή της. Εξάλλου εκείνη, δεν κολυμπούσε για τη δημοσιότητα.

«Έκανα το καλύτερο που μπορούσα και τίποτα παραπάνω. Ποτέ δε σκέφτηκα να κερδίσω», είπε η Έντερλ σε έναν δημοσιογράφο μετά από εκείνη την πρώτη συγκλονιστική νίκη στο Day Cup το 1922.
«Υποθέτω ότι κολυμπάω τόσο εύκολα όσο αναπνέω ή περπατάω. Και πραγματικά πιστεύω ότι θα έπρεπε να είναι εξίσου φυσικό για όλους. Οι επιστήμονες λένε ότι ήμασταν όλα ζώα του νερού στο ξεκίνημά μας, τότε δε θα έπρεπε να πάμε πίσω, στο πρώτο μας σπίτι, τον ωκεανό;».