Τι είναι αποπροπόνηση;

Αποπροπόνηση θεωρείται η μερική ή ολοκληρωτική απώλεια της προγραμματισμένης προπόνησης από τον εκάστοτε προπονητή. Η αποπροπόνηση μπορεί να συμβεί κατά τη διάρκεια της μετάβασης από την μία αγωνιστική χρονιά στην επόμενη, κατά την διάρκεια τραυματισμών ή και σε ακραίες περιπτώσεις όπως η πανδημία του κορωνoϊού (COVID-19).

Τι παρατηρείται στη διεθνή βιβλιογραφία για το άθλημα της κολύμβησης;

Μελέτες σχετικές με την κολύμβηση έχουν δείξει μείωση της απόδοσης (2 έως 4%) σε νεαρούς και σε έφηβους κολυμβητές. Η μείωση της απόδοσης παρατηρείται μετά από μικρής χρονικής διάρκειας (4-6 εβδομάδες), αλλά και από μεγάλης χρονικής διάρκειας αποπροπόνησης (10-11 εβδομάδες). Ωστόσο, η μείωση της απόδοσης μπορεί να σχετίζεται και με φυσιολογικές παραμέτρους όπως: πρόσληψη οξυγόνου, συγκέντρωση γαλακτικού, καρδιακή συχνότητα ή με βιομηχανικές όπως: συχνότητα χεριάς, μήκος χεριάς, δείκτης χεριάς.

Σε σχετική έρευνα το 2020, παρατήρησαν μείωση της πρόσληψης οξυγόνου κατά την διάρκεια 100 και 200 μέτρων ελεύθερο 11-13%, ενώ η συγκέντρωση γαλακτικού αυξήθηκε έως και 38%, ενώ η καρδιακή συχνότητα παρέμεινε αμετάβλητη μετά από 4 εβδομάδες αποπροπόνησης. Παρόμοια μείωση στην πρόσληψη οξυγόνου (8%) παρατηρήθηκε και σε κολεγιακού επιπέδου κολυμβητές μετά από 5 εβδομάδες αποπροπόνησης. Ωστόσο οι κολυμβητές πραγματοποίησαν μέγιστης έντασης προσπάθεια σε κυκλοεργόμετρο και όχι σε κάποια σχετική δοκιμασία στο νερό… Έχει αναφερθεί ότι μείωση των φυσιολογικών παραμέτρων (πρόσληψη οξυγόνου) μπορεί να παρατηρηθεί μετά από μία περίοδο αποπροπόνησης εξαιτίας της μείωσης της δραστηριότητας των οξειδωτικών ενζύμων κατά 25 έως 45% και κατ’ επέκταση της μειωμένης παραγωγής της τριφωσφορικής αδενοσίνης (ATP) στον σκελετικό μυ, παράγοντες που σχετίζονται με την μείωση της αερόβιας ικανότητας.

Επιπροσθέτως, είναι πιθανόν, μεταβολές στις βιομηχανικές παραμέτρους να επηρεάσουν την απόδοση των κολυμβητών μετά από ένα χρονικό διάστημα αποπροπόνησης. Συγκεκριμένα, έχει παρατηρηθεί μείωση της συχνότητας χεριάς (8%) και του δείκτη χεριάς (9%) κατά τη διάρκεια 400 μέτρων ελεύθερο μέγιστης έντασης, μετά από 4 εβδομάδες αποπροπόνησης. Ωστόσο, μελέτες οι οποίες έχουν διεξαχθεί σε νεαρούς κολυμβητές έδειξαν βελτίωση της συχνότητας χεριάς, μήκους χεριάς και δείκτη χεριάς κατά 16%. Παρόλα αυτά η βελτίωση αυτή φαίνεται να σχετίζεται σε μεγαλύτερο βαθμό με την ανάπτυξη των ανθρωπομετρικών χαρακτηριστικών των κολυμβητών όπως η επιφάνεια του χεριού ή το ύψος.

Παρά τη βελτίωση σε δείκτες τεχνικής ικανότητας δεν ήταν δυνατό να αποφευχθεί η μείωση της απόδοσης στα 100 μέτρα ελεύθερο μετά από 11 εβδομάδες αποπροπόνησης.

Συμπερασματικά, όπως παρατηρείται και στον Πίνακα 1 που ακολουθεί φαίνεται ότι είτε μετά από μικρής διάρκειας ή μεγάλης διάρκειας αποπροπόνησης μειώνεται η απόδοση των κολυμβητών. Η μείωση των φυσιολογικών παραμέτρων όπως είναι η πρόσληψη οξυγόνου και χειροτέρευση των βιομηχανικών παραμέτρων όπως είναι η συχνότητα χεριάς και ο δείκτης χεριάς συντελούν στη μείωση της απόδοσης των κολυμβητών. Πιθανόν ασκήσεις κατάλληλες για την διατήρηση των φυσιολογικών παραμέτρων να είναι ιδανικές κατά την διάρκεια της αποπροπόνησης. Επιπλέον, ομαλή μετάβαση στην προπόνηση μετά την αποπροπόνηση, με έμφαση στην ανάπτυξη της τεχνικής στο προτιμητέο κολυμβητικό στυλ αλλά και στο ελεύθερο, πιθανόν να είναι ιδανικός τρόπος για την επαναφορά της τεχνικής ικανότητας των κολυμβητών.

Πίνακας 1. Επίδραση της αποπροπόνησης στην απόδοση των κολυμβητών και σε φυσιολογικές, βιομηχανικές παραμέτρους.

Συγγραφέας Σύνολο κολυμβητών Ηλικία Κολυμβητών Επίπεδο Κολυμβητών Χρονική διάρκεια αποπροπόνησης Αποτελέσματα
Ormsbee et al., (2012) 8 19.5 ± 1.2 έτη Κολεγιακό 5 εβδομάδες ↓VO2peak
Moreira et al., (2014) 25 12.8 ± 0.9 έτη Προ- αγωνιστικό 10 εβδομάδες ↔ΣΧ ↑ ΜΧ, ΔΧ
Zacca et al., (2019) 15 14.5 ± 0.8 έτη Αγωνιστικό 4 εβδομάδες ↓Χ400 μέτρα ↓ΣΧ, ΜΧ, ΔΧ ↓VO2peak
Morais et al., (2020) 54 12.8 ± 0.7 έτη Προ- αγωνιστικό 11 εβδομάδες ↓Χ100 μέτρα ↑ΣΧ, ΜΧ, ΔΧ

↑: βελτίωση, ↓: μείωση-χειροτέρευση, ↔: αμετάβλητο, ΣΧ: συχνότητα χεριάς, ΜΧ: μήκος χεριάς, ΔΧ: δείκτης χεριάς, Χ: χρόνος, VO2peak: κορυφαία τιμή πρόσληψης οξυγόνου

Μπορεί να μειωθεί η επίδρασή της αποπροπόνησης στην απόδοση των κολυμβητών;

Φαίνεται ότι ασκήσεις με μέτρια ή υψηλή ένταση πρέπει να πραγματοποιούνται από τους κολυμβητές κατά την διάρκεια της αποπροπόνησης. Για παράδειγμα άσκηση όπως το τρέξιμο με μέτρια ή μέγιστη ένταση για περισσότερο από μισή ώρα και ασκήσεις με το βάρος του σώματος μπορούν να μειώσουν την επίδραση της αποπροπόνησης στην απόδοση των κολυμβητών.

Τι προτείνεται ως ασκησιολόγιο κατά τη διάρκεια της αποπροπόνησης;

Προτείνεται να πραγματοποιούνται σε καθημερινή βάση από τους κολυμβητές ασκήσεις που να στοχεύουν στην διατήρηση της αερόβιας ικανότητας και των επιπέδων δύναμης των κολυμβητών. Τέτοιες ασκήσεις μπορεί να είναι: το τρέξιμο ή η ποδηλασία (>30 λεπτά), ασκήσεις με το βάρος του σώματος ή με αλτήρες που να ενεργοποιούν κύριες μυϊκές ομάδες για τα διάφορα στυλ κολύμβησης.

Γαβριήλ Γ. Αρσονιάδης

Υποψήφιος Διδάκτωρ – ΣΕΦΑΑ ΑΘΗΝΩΝ – ΕΚΠΑ

ΚαθηγητήςκολύμβησηςCityUnityCollege

Προπονητής Κολύμβησης Γυμναστικού Συλλόγου Περιστερίου