Πως αισθάνεται άραγε ένας/μία Ολυμπιονίκης όταν του απονέμεται το μετάλλιό του χρόνια αργότερα αφού αποκαλυφθεί ότι του το είχε κλέψει αθλητής/τρια που είχε κάνει χρήση ντόπινγκ;

Με σύνθημα, «Μία νίκη σε ένα καθαρό αγώνισμα», οι αθλητές/τριες λαμβάνουν ανακατανεμημένα μετάλλια σε ειδικές εκ των υστέρων απονομές…

Lidia Valentin (άρση βαρών), Nobuharu Asahara (στίβος ), Steven Holcomb (έλκηθρο χιονοδρομίας), Betty Heidler (στίβος), Austra Skujyte (στίβος), Christine Girard (άρση βαρών). Αυτοί είναι μόνο μερικοί από τους/τις Ολυμπιονίκες που τους έχουν απονεμηθεί μετάλλια από ανακατανομή,  τα οποία αρχικά είχαν απονεμηθεί σε αθλητές που αργότερα βρέθηκαν ντοπαρισμένοι.

Για τους περισσότερους είναι ένα συναισθηματικό ταξίδι…

Μερικές φορές το να φτάσει το μετάλλιο στον αληθινό νικητή μπορεί να πάρει χρόνια. Όμως από τον Μάιο του 2018 η Διεθνής Ολυμπιακή  Επιτροπή (ΔΟΕ/ΙΟC), δημιούργησε μια επίσημη διαδικασία μέσω της Αρχής Ανακατανομής Ολυμπιακών Μεταλλίων. Χρησιμοποιούνται υπερσύγχρονες τεχνικές ελέγχων σε φυλαγμένα δείγματα αθλητών από τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2008 στο Πεκίνο και ύστερα, ανακαλύπτοντας έτσι τους παραβάτες, ώστε τα μετάλλιά να απονέμονται έστω και καθυστερημένα στους έντιμους νικητές.  Περισσότερα από 1500 δείγματα επανεξεταστήκαν μετά το Πεκίνο 2008 και το Λονδίνο 2012, με αποτέλεσμα περισσότεροι από 100 θετικοί αθλητές να δεχθούν κυρώσεις, να τους αφαιρούνται τα μετάλλια και να πηγαίνουν στους αληθινούς τους κατόχους.

Από τον Μάιο του 2018, σε 28 αθλητές/τριες επιβεβαιώθηκε η ανακατανομή μεταλλίου και προγραμματίστηκαν ειδικές τελετές απονομής μεταλλίων εντός του 2019.

Αλλά το ερώτημα παραμένει…  Σαν τι να μοιάζει για έναν/μία Ολυμπιονίκη μια απονομή μεταλλίου, που πολλές φορές γίνεται πολλά χρόνια μετά το αγώνισμα;

Για να το μάθουμε θα μπορούσαμε να τους ακολουθήσουμε στη σειρά ντοκιμαντέρ του Olympic Channel, με τίτλο ‘Take the Podium’.

Οι ντοπαρισμένοι αποκαλύπτονται…

Νέες τεχνολογίες και μεθοδολογίες που δεν ήταν διαθέσιμες σε προηγούμενους Ολυμπιακούς Αγώνες αποκαλύπτουν αναδρομικά τη χρήση απαγορευμένων ουσιών. Εκείνοι που κρίνονται ένοχοι αποκλείονται και τους ζητείται να επιστρέψουν τα μετάλλιά τους, για να αποδοθούν σε εκείνους που τα αξίζουν.

«Μπορώ να φανταστώ το μέγεθος της απογοήτευσης των αθλητών/τριών που δεν έζησαν την ιδιαίτερη στιγμή της απονομής λόγω εξαπάτησης». 

Αυτά ήταν τα λόγια της δύο φορές Ολυμπιονίκη κολύμβησης και μέλους της ΔΟΕ Kirsty Coventry όταν ανακοινώθηκε η νέα διαδικασία το 2018.

“Είμαι επιτέλους η Ολυμπιονίκης!”

Το 2012 στο Λονδίνο η Ισπανή αρσιβαρίστας Lidia Valentin κατέβηκε από τον ανελκυστήρα του σταδίου με δάκρυα… Είχε αποτύχει να ανέβει στο βάθρο των νικητριών στην κατηγορία των 75 κιλών, τερματίζοντας 4η, με μόλις ένα κιλό λιγότερο από το βάρος που θα την οδηγούσε στο χάλκινο μετάλλιο. Αλλά όταν επανεξετάστηκαν τα δείγματα και οι τρεις αθλήτριες που βρέθηκαν εκείνη τη μέρα στο βάθρο, αποδείχθηκε ότι είχαν χρησιμοποιήσει απαγορευμένες ουσίες… Η Svetlana Podobedova από το Καζακστάν, η Ρωσίδα Natalya Zabolotnaya, και η Λευκορωσίδα Iryna Kulesha, αναγκάστηκαν να επιστρέψουν τα μετάλλιά τους σε εκείνες που έπρεπε.

Σχεδόν επτά χρόνια αργότερα τον Φεβρουάριο του 2019, η Βαλεντίν τελικά ένιωσε τι σήμαινε να είναι ολυμπιονίκης.

Περιτριγυρισμένη από οικογένεια και φίλους, η 34χρονη πλέον Ολυμπιονίκης παρέλαβε το χρυσό της μετάλλιο σε τελετή που διοργάνωσε η Ισπανική Ολυμπιακή Επιτροπή στη Μαδρίτη.

«Είμαι επιτέλους η Ολυμπιονίκης. Είμαι απίστευτα ενθουσιασμένη. Είναι μία από τις πιο ευτυχισμένες μέρες της ζωής μου!», δήλωσε η Βαλεντίν στο Ολυμπιακό Κανάλι και συμπλήρωσε: «Δεν μπόρεσα να απολαύσω το βάθρο εκείνη τη στιγμή, αλλά το σημαντικό είναι ότι οι παράνομοι έχουν συλληφθεί».

Έτσι επέλεξε εκείνη να γιορτάσει την απονομή του μεταλλίου της. Οι αθλητές έχουν έξι επιλογές για το πώς θα επιθυμούσαν να τους απονεμηθεί το μετάλλιό τους.

  1. Στους επόμενους Ολυμπιακούς Αγώνες
  2. Στους Ολυμπιακούς Αγώνες Νέων
  3. Στην έδρα της ΔΟΕ ή στο Ολυμπιακό Μουσείο
  4. Σε εκδήλωση της Εθνικής Ολυμπιακής Επιτροπής
  5. Σε εκδήλωση οι αγώνες της Διεθνούς Ομοσπονδίας
  6. Σε ιδιωτική τελετή

Όμως αυτή την ευκαιρία δεν την είχαν όλοι στο παρελθόν…

Ο Αμερικάνος σκοπευτής Adam Nelson, κέρδισε το ασημένιο μετάλλιο στην Αθήνα το 2004. Ανήλθε στην υψηλότερη θέση, αλλά κατόπιν εορτής, όταν το δείγμα του Ουκρανού Yuriy Bilonoh βρέθηκε θετικό. Μία δεκαετία αργότερα ο Νέλσον, έτσι απλά, παρέλαβε το χρυσό του μετάλλιο έξω από ένα ταχυφαγείο, στο χώρο εστίασης του αεροδρομίου της Ατλάντα. Γύρισε πίσω στη δουλειά του και έξαλλος από θυμό και πέταξε το πολύτιμο μετάλλιο σε ένα τυχαίο συρτάρι.

«Οτιδήποτε κι αν έκαναν για να αναπληρώσουν στους αθλητές που έπεσαν θύματα κλοπής την απώλεια της στιγμής του ολυμπιακού πόντιουμ, σίγουρα θα διένυαν πολύ δρόμο για να αποκαταστήσουν μόλις μερικές από τις ζημιές που προξενήθηκαν», δήλωσε ο Νέλσον το 2016 στο Associated Press.

Μια άλλη περίπτωση ήταν ο Jared Tallent ένας Αυστραλός βαδιστής που έγινε «viral», πραγματοποιώντας μια υποτιθέμενη απονομή μεταλλίου τον πίσω κήπο του σπιτιού του. Ο Ρώσος Sergey Kirdyapkin καθαιρέθηκε από την κορυφή του βάθρου στα 50 χλμ βάδην στο Λονδίνο, λόγω ντόπινγκ κι έτσι ο Τάλεντ παρέλαβε το μετάλλιό του τον Ιούνιο του 2016.

Χαρά για τους Γιαπωνέζους και Βραζιλιάνους σπρίντερ μετά από 11 χρόνια…

Μία από τις πιο συναρπαστικές στιγμές στο Πεκίνο του 2008 ήταν όταν η ομάδα των ΗΠΑ ακυρώθηκε ρίχνοντας κάτω τη σκυτάλη και η ομάδα της Τζαμάικα κατέρριψε το παγκόσμιο ρεκόρ στα 4×100μ ανδρών με χρόνο 37.10. Ήταν το τρίτο χρυσό μετάλλιο του σπουδαίου Usain Bolt, αλλά αργότερα έπρεπε να το επιστρέψει καθώς η Τζαμάικα αποκλείστηκε λόγω παραβίασης ντόπινγκ από τον Nesta Carter. Από την άλλη πλευρά, η ιαπωνική ομάδα που στο Πεκίνο γιόρτασε το χάλκινο σα να ήταν χρυσό, αναβαθμίστηκε σε ασημένια Ολυμπιονίκης. Ένδεκα χρόνια μετά τον αγώνα, Nobuharu Asahara, Shingo Suetsugu, Shinji Takahira, και Naoki Tsukahara έλαβαν τα ασημένια τους μετάλλια τον Μάιο του 2019, στο παγκόσμιο της Γιοκοχάμα και δέχτηκαν το χειροκρότημα του πλήθους.

«Είμαστε ευγνώμονες που μοιραζόμαστε αυτήν την υπέροχη στιγμή», δήλωσε η ομάδα στο Olympic Channel, «από σήμερα, θα ζήσουμε ως ασημένιοι ολυμπιονίκες και ως ασημένιοι ολυμπιονίκες, θα συνεχίσουμε την αθλητική μας κληρονομιά ως έντιμοι αθλητές. Υπάρχουν ανέντιμοι αθλητές που κάνουν ντόπινγκ, αλλά τους αφαιρέθηκαν τα μετάλλια και η ανακατανομή των μεταλλίων είναι μια νίκη της δικαιοσύνης, μια νίκη του καθαρού αθλητισμού».

Η ομάδα της Βραζιλίας στο ίδιο αγώνισμα 4×100μ. βρέθηκε να κερδίζει το χάλκινο λόγω του αποκλεισμού της Τζαμάικα. Επέλεξαν να παραλάβουν τα μετάλλιά τους στο Μουσείο IOC στη Λωζάνη, στα τέλη Οκτωβρίου 2019. Ήταν μια έντονα συναισθηματική περίσταση με τον Bruno de Barros, γνωστό και ως Bruno Lins, να ξεσπά σε δάκρυα κατά τη διάρκεια της τελετής.

«Λυπημένος, θυμωμένος και χαρούμενος ταυτόχρονα»

Για τους/τις περισσότερους/ες, η λήψη ενός μεταλλίου αναδρομικά προκαλεί ένα συνδυασμό συναισθημάτων. Η τέσσερις φορές ολυμπιονίκης Betty Heidler έκανε το ολυμπιακό της ντεμπούτο στην Αθήνα το 2004 και στη συνέχεια έβαλε πολλά χρόνια σκληρής εργασίας, ιδρώτα και θυσίες στο στίβο. Οκτώ χρόνια αργότερα στο Λονδίνο η Γερμανίδα σφυροβόλος ανέβηκε περήφανα στο ολυμπιακό πόντιουμ για πρώτη φορά, κερδίζοντας το χάλκινο μετάλλιο, αλλά θα έπρεπε να ήταν ακόμα πιο ψηλά… Όπως κι έγινε, αφού η νικήτρια, Tatyana Lysenko από τη Ρωσία, ακυρώθηκε αναδρομικά από τη ΔΟΕ το 2016, όταν αποδείχτηκε ότι είχε υποπέσει σε φαρμακοδιέγερση. Η Πολωνέζα Anita Wlodarczyk, ασημένια ολυμπιονίκης, προήχθη σε χρυσή και υπερασπίστηκε τον τίτλο της στους Ολυμπιακούς του Ρίο το 2016. Αλλά για την  Χάιντλερ, ήταν αντιφατικό το να κερδίζεις το ασημένιο μετάλλιο σχεδόν τρία χρόνια μετά τους αγώνες.

«Όταν ανακάλυψα ότι θα λάβω ένα ασημένιο μετάλλιο, ήμουν λυπημένη, θυμωμένη και χαρούμενη ταυτόχρονα. Όμως ανακουφίστηκα διότι αυτός ο αγώνας τελειώνει με δίκαιο τρόπο», δήλωσε…

Ελπίζω ειλικρινά ότι μια περαιτέρω βελτίωση στις μεθόδους καταπολέμησης του ντόπινγκ θα κάνει τις καθυστερημένες ανακατανομές περιττές. Όσο κι αν είμαι χαρούμενη σήμερα, δεν μπορώ να επιστρέψω σ’ εκείνη τη στιγμή του 2012“. 

“Χρόνια θλίψης”

Τον Δεκέμβριο του 2018, η επταθλήτρια Austra Skujyte έλαβε τελικά το χάλκινο μετάλλιο επτάθλου από το Λονδίνο 2012. Η Jessica Ennis βρισκόταν στα καλύτερά της και πήγαινε για το χρυσό μετάλλιο το 2012. Όμως η «ασημένια» της Αθήνας 2004, Skujyte, καταποντίστηκε αφού τερμάτισε πέμπτη παρά το προσωπικό της ρεκόρ στο σύνολο της βαθμολογίας. Η Λιθουανή ήταν η μόνη γυναίκα που ξεπέρασε τα 1,92 μέτρα στο άλμα σε ύψος και τα 17,31 στη σφαιροβολία. Εξακολουθεί να είναι η καλύτερη ρίπτρια στην ιστορία του επτάθλου.

«Πέρασα δύο χρόνια θλίψης και δεν άντεχα ούτε καν μία κουβέντα για τους Ολυμπιακούς του Λονδίνου», είπε…

Αλλά καθώς η Ρωσίδα Tatyana Chernova, ή οποία είχε πάρει το χάλκινο και η Ουκρανή Lyudmyla Yosypenko, 4η στους αγώνες, τιμωρήθηκαν για παραβιάσεις ντόπινγκ αργότερα, η Skujyte έγινε η «χάλκινη» Ολυμπιονίκης. Αποσύρθηκε από τους στίβους το 2018. Το μετάλλιο της απονεμήθηκε από τον Πρωθυπουργό της Λιθουανίας.

Ποια είναι η διαδικασία;

Η διαδικασία δεν είναι εύκολη ή γρήγορη. Μεταξύ ελέγχων, προσφυγών και επανειλημμένων κλήσεων για αποκλεισμένους αθλητές να επιστρέψουν τα μετάλλιά τους, μπορεί να χρειαστούν αρκετά χρόνια.

Υπάρχουν έξι βασικά βήματα στη διαδικασία ανακατανομής μεταλλίων. Για να επιβεβαιωθεί μία παραβίαση κανόνων ντόπινγκ, ενδέχεται να πάρει έως και δύο χρόνια. Εξυπακούεται ότι η διαδικασία είναι απαιτητικά διεξοδική και εξαντλητική. Τα δείγματα επανεξετάζονται και αναλύονται ξανά εντός οκτώ ετών (από το Ρίο 2016 και μετά, 10 χρόνια) όταν ανακαλύπτονται πιο εξελιγμένες μέθοδοι ανίχνευσης, λόγω της επιστημονικής προόδου ή αν υπάρχουν σχετικές πληροφορίες για πιθανές παραβιάσεις.

Όταν ένας αθλητής ενημερώνεται για μία υπέρ του ανακατανομή μεταλλίου, υπάρχουν μερικά ακόμη βήματα που πρέπει να ακολουθηθούν. Δείγμα του αθλητή που λαμβάνει το μετάλλιο πρέπει επίσης επανεξετασθεί και να επιβεβαιωθεί ότι δεν έπαιρνε ντόπινγκ εκείνη τη στιγμή. Αυτό το στάδιο μπορεί να διαρκέσει έως και ένα ολόκληρο έτος.

Στόχος της ΔΟΕ είναι ο εξορθολογισμός της διαδικασίας και ευτυχώς υπάρχουν ενδείξεις ότι αυτό συν τω χρόνω καθίσταται δυνατό.

Στη Νορβηγική ομάδα μικτού διπλού Κέρλινγκ με την Kristin Skaslien και τον Magnus Nedregotten απονεμήθηκε χάλκινο μετάλλιο από ανακατανομή στους Χειμερινούς της Πιονγιάνγκ το 2018, μετά τον λόγω ντόπινγκ αποκλεισμό, της ρωσικής ομάδας με τον Aleksandr Krushelnitckii και την Anastasia Bryzgalova.

Η κυρία Κόβεντρι, (ΔΟΕ) τους απένειμε τα μετάλλια σε ειδική τελετή, αναφέροντας αυτήν την εμπειρία ως μέρος της προσπάθειάς της να επισημοποιήσει τη διαδικασία ανακατανομής των μεταλλίων. Αλλά για όσους δεν ανέβηκαν στο βάθρο των Ολυμπιακών Αγώνων αμέσως μετά τη νίκη τους, έχασαν τη στιγμή που ποτέ δεν μπορεί ποτέ να αντικατασταθεί. Οι αθλητές/τριες που αδικούνται από τους ντοπαρισμένους συχνά χάνουν σε δημοφιλία και αναγνώριση. Επίσης πολλές φορές ζημιώνονται από την απώλεια οικονομικών ενισχύσεων και προσφορών χορηγιών, οι οποίες θα μπορούσαν να τους επιτρέψουν να επικεντρωθούν πλήρως στην προπόνησή τους, χωρίς να χρειάζεται να ανησυχούν για χρήματα και το πως θα πληρώσουν τις  υποχρεώσεις τους.

Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που τα ολυμπιακά μετάλλια μπορούν να αλλάξουν τη ζωή κάποιου.

«Οι παραβάτες μας κόστισαν εκείνη τη στιγμή»

Μια ανακοίνωση ανακατανομής που ήταν ιδιαίτερα οδυνηρή ήταν εκείνη των ασημένιων μεταλλίων για τις ομάδες των ανδρών αγωνιστικού έλκηθρου (bobsleigh) των ΗΠΑ στο Σότσι 2014. Ο πιλότος που βραβεύτηκε με το χρυσό μετάλλιο στο Βανκούβερ το 2010, Steven Holcomb, πέθανε απροσδόκητα το 2017 σε ηλικία 37 ετών και τον Μάρτιο του 2019 ανακοινώθηκε ότι το 4μελές πλήρωμά του και η ομάδα δύο ατόμων των ΗΠΑ στο έλκηθρο θα λάβουν τα ασημένια μετάλλια.

Ο Ρώσος Αλέξανδρος Ζούμπκοφ έχασε τα δύο χρυσά του από την ΔΟΕ το 2017, αλλά είχε προσφύγει στο Δικαστήριο Διαιτησίας για τον Αθλητισμό. Αυτές οι προσφυγές χρειάστηκαν δύο χρόνια για να ολοκληρωθούν.

«Είναι ατυχές το γεγονός ότι τα αποτελέσματά μας δεν ήταν επίσημα τον Φεβρουάριο του 2014 και ότι έπρεπε να υπομείνουμε τη μακρά διαδικασία περιμένοντας τελικά τη Δικαιοσύνη να επιτελέσει το έργο της», δήλωσαν οι συναθλητές του αποβιώσαντα Holcomb, Chris Fogt , Steve Langton και Curtis Tomasevicz .

Η τετραμελής ομάδα ελκήθρου της Μεγάλης Βρετανίας επίσης αναβαθμίστηκε σε χάλκινη νικήτρια μετά την τιμωρία του Zubkov.

Ο πιλότος Τζον Τζάκσον είπε, «Απογοητεύθηκα, είναι ένα μετάλλιο που θα έπρεπε να είχαμε λάβει σε ένα ολυμπιακό βάθρο το 2014. Οι απατεώνες μας έχουν κλέψει εκείνη τη στιγμή, όπως έχει γίνει και σε πολλές άλλες περιπτώσεις».

«Μια νίκη προς την εξυγίανση του αθλήματος»

Η Καναδή αρσιβαρίστας Christine Girard έλαβε δύο μετάλλια μέσω της διαδικασίας ανακατανομής. Οκτώ χρόνια μετά την τέταρτη θέση στην κατηγορία -63 κιλών στο Πεκίνο 2008, το θετικό δείγμα της αρχικής «ασημένιας» Ιρίνα Νεκράσοβα την έκανε να ανέλθει σε «χάλκινη»… Ακολούθησε το Λονδίνο 2012, όπου το χάλκινο μετεξελίχθηκε στο πρώτο χρυσό ολυμπιακό μετάλλιο για την άρση βαρών του Καναδά, όταν τον Απρίλιο του 2018, μετά την επανεξέταση αποθηκευμένων δειγμάτων τόσο η Καζακίας, Μάγια Μανέζα (που της είχε απονεμηθεί το χρυσό), όσο και η Σβετλάνα Τσαρουκάεβα (ασημένιο) βρέθηκε ότι είχαν χρησιμοποίησαν απαγορευμένες ουσίες. Τον Δεκέμβριο του 2018, τρία χρόνια αφότου είχε αποσυρθεί από την ενεργό δράση, η Girard έλαβε και τα δύο μετάλλια, μαζί με τα τρία μικρά της παιδιά, σε τελετή ανακατανομής μεταλλίων.

«Αυτό το χρυσό μετάλλιο είναι μια παρακαταθήκη για την κάθαρση του αθλητισμού. Σημαίνει πολλά περισσότερα για μένα, πιο πολλά ακόμα και από το ότι είχα ακούσει πως στο πρόσωπό μου ο Καναδάς αγωνιζόταν εκείνη τη μέρα στο Λονδίνο». – Κριστίν Γκιράρντ

Η Girard, τώρα 34 ετών, μίλησε υπέρ των νέων διαδικασιών της ΔΟΕ, σχετικά με την τελετή απονομής σε όποιον αθλητή το επιθυμούσε:

«Νομίζω ότι είναι πολύ σημαντικό να γίνεται μια τελετή απονομής μεταλλίου. Όσο περισσότερο μιλάμε για κάτι θετικό, τόσο καλύτερα θα μπορούσε να λειτουργήσει για τους μελλοντικούς αθλητές».

Και συμπλήρωσε με εγκαρδιότητα για την Ομάδα Καναδά και την καθαρή κουλτούρα που βίωσε ως αθλήτρια:

«Θέλω να ευχαριστήσω τη χώρα μου γιατί πριν από χρόνια αποφάσισε να πιστέψει στον καθαρό αθλητισμό και έβαλε τα πράγματα στη θέση τους. Μεγάλωσα σ’ αυτή τη χώρα, κάνω άρση βαρών ακόμα και ουδέποτε μου πρόσφεραν αναβολικά. Νομίζω ότι πρέπει να είμαστε περήφανοι γι΄ αυτό. Έχω περάσει ελέγχους ντόπινγκ από τότε που ήμουν 14 ετών. Έχουμε καθαρούς αθλητές. Είμαστε καλοί σε διεθνές επίπεδο γιατί ξέρουμε πώς να δουλεύουμε σκληρά».

Πηγή: Olympic Channel

Παρακολουθήστε το στο ΥouTube